Masterstudent Bewegingswetenschappen Forozan Hosseini merkt op de snijzaal dat leren van een lichaamsdonor over meer gaat dan spieren, zenuwen en organen herkennen. ‘In het begin van de studie ben je vooral bezig met de anatomie. Maar naarmate je vaker in de snijzaal komt, besef je steeds meer dat de persoon voor je een eigen leven, familie en verhaal heeft gehad.’
‘Het lichaam waarmee je werkt is nooit zomaar materiaal.’
Als studentassistent helpt Forozan andere studenten bij het leren en voelt ze de verantwoordelijkheid om zorgvuldig met de donor om te gaan. ‘Het lichaam waarmee je werkt is nooit zomaar materiaal. Het is iemand die zijn of haar lichaam heeft toevertrouwd aan het onderwijs en de wetenschap.’
Ook ontdekt ze hoeveel een echt lichaam laat zien wat een studieboek niet kan. ‘Ieder lichaam is anders. Die anatomische variatie ga je pas echt begrijpen als je die met eigen ogen ziet.’ Volgens Forozan is die kennis niet alleen belangrijk voor het onderwijs, maar ook voor wetenschappelijk onderzoek naar het menselijk lichaam.
Ook geneeskundestudent Ilinca Marurasu werkt als studentassistent met lichaamsdonoren. Wanneer ze zelf een preparaat maakt, merkt ze hoe belangrijk precisie is. ‘Je moet bijvoorbeeld exact weten waar een zenuw of bloedvat loopt en hoe je daarbij komt zonder iets anders te beschadigen. Je merkt hoe complex het menselijk lichaam is.’
‘Ik heb ontzettend veel mogen leren van mensen met wie ik nooit een gesprek heb kunnen voeren.’
Die ervaring versterkt haar interesse in chirurgie. Ze ziet hoe dicht belangrijke structuren soms bij elkaar liggen en hoeveel kennis en ruimtelijk inzicht nodig zijn om daar zorgvuldig mee om te gaan. ‘Goede medische zorg begint bij kennis, maar daar eindigt het niet. Je hebt ook nauwkeurigheid, verantwoordelijkheid en respect nodig.’
Daarbij blijft voor Ilinca de mens achter het lichaam belangrijk. ‘Ik heb ontzettend veel mogen leren van mensen met wie ik nooit een gesprek heb kunnen voeren.’
Marco Bakker zit in het eerste jaar van de master Geneeskunde en werkt inmiddels anderhalf jaar als studentassistent bij de afdeling Anatomie. Daar is hij betrokken bij het anatomieonderwijs en werkt hij achter de schermen met lichaamsdonoren. Voor hem wordt de mens achter het lichaam heel tastbaar wanneer hij tijdens het bestuderen van een borstkas een pacemaker tegenkomt. Hij kan de bedrading helemaal volgen tot aan het hart. ‘Ik kon de onderdelen van een pacemaker op een unieke manier in 3D bekijken. Maar ik realiseerde me ook: je krijgt op zo’n moment een inkijkje in een deel van iemands leven vóór de donatie.’
Marco ziet ook hoeveel meer een lichaamsdonor laat zien dan de tekeningen in een boek. ‘In een anatomieboek zie je vaak de doorsnee anatomie. Pas bij het werken met menselijke preparaten ontdek je hoeveel variatie er werkelijk bestaat en hoe belangrijk die kennis is.’
Voor alle drie gaat het om meer dan anatomische kennis. Lichaamsdonoren leren hun hoe verschillend ieder lichaam is. ‘Ik hoop dat wat zij mij hebben geleerd niet bij mij eindigt’, zegt Ilinca, ‘maar voortleeft in de manier waarop ik later als arts voor anderen zorg.’
