Voor families die hiermee te maken krijgen, is het verlies van hun dierbare vaak onverwacht en onbegrijpelijk. Obductie kan dan helpen om rust te vinden. ‘Het is ontzettend ingrijpend als iemand plotseling overlijdt,’ vertelt Van Roden. ‘Daarom heb ik vaak persoonlijk contact met de familie. We nemen praktische zaken uit handen, zoals het vervoer en het contact met de uitvaartondernemer. Voor families zijn hier geen kosten verbonden. We vinden het belangrijk dat zij zich in deze periode kunnen richten op afscheid nemen en dat zij na de uitvaart niet opnieuw met het obductieonderzoek geconfronteerd worden.’
‘Het zijn kleine dingen, maar ze doen er voor nabestaanden heel erg toe.’
Een obductie is een medisch onderzoek waarbij de oorzaak van iemands overlijden wordt vastgesteld. Soms is er een directe medische aanleiding voor een obductie. ‘Bijvoorbeeld om te onderzoeken of een erfelijke ziekte een rol heeft gespeeld’, vertelt Van Roden. ‘Dan is de afdeling Genetica betrokken. Bij jonge volwassenen wordt standaard een CT-scan gemaakt en nemen we bloed af voor toxicologisch onderzoek. Het bloed wordt vervolgens onderzocht door collega’s van de afdeling Medische Microbiologie. Bij baby’s kijken we naar de ontwikkeling van de organen en weefsels. ‘Zo proberen we te begrijpen wat er mis is gegaan,’ zegt Van Roden.
Wijnholts: ‘Als iemand bij ons binnengebracht wordt, kijk ik goed naar de details: waar zitten de sieraden, om de handen of om de hals? Ik maak ze schoon en plaats ze na de obductie altijd terug, precies zoals ze waren. Het zijn kleine dingen, maar ze doen er voor nabestaanden heel erg toe.’
Ook bij baby’s nemen de assistenten diezelfde zorg in acht. Van Roden: ‘Als er vlekjes op de kleertjes zitten, dan maak ik die schoon en zorg ik dat alles er netjes uitziet. Het klinkt eenvoudig, maar het is het laatste wat je nog voor iemand kunt doen. Voor ouders is het vaak waardevol om hun kindje weer rustig en verzorgd terug te zien.’
‘Wij staan letterlijk tussen het medische en het menselijke in.’
Het werk van obductieassistenten is technisch en precies, maar ook emotioneel beladen. ‘Wij staan letterlijk tussen het medische en het menselijke in,’ zegt Wijnholts. ‘We onderzoeken voor de wetenschap en voor toekomstige patiënten, maar weten ook dat er een familie rouwt. Dat voel je bij elke stap.’
Obducties hebben niet alleen betekenis voor families, maar ook voor de medische wereld. Ze geven inzicht in ziektebeelden, medicijngebruik en soms ook in maatschappelijke ontwikkelingen. Zo zien Wijnholts en Van Roden de laatste jaren vaker overlijden door het gebruik van designerdrugs. ‘Dat zijn geen makkelijke bevindingen,’ zegt Wijnholts, ‘maar wel belangrijk om te weten, ook voor preventie en beleid.’
Voor nabestaanden kan een obductie een laatste stukje houvast zijn. Ze willen weten of er sprake was van een erfelijke aanleg, of dat de dood misschien voorkomen had kunnen worden. Voor artsen en onderzoekers is het een kans om te leren. Maar voor de obductie-assistenten is het bovenal een menselijk vak. Van Roden: ‘Wij proberen elke dag antwoorden te vinden. Maar minstens zo belangrijk: we proberen rust te brengen. Voor families is dat vaak het allerbelangrijkst.
