'Ieder mens heeft recht op gezondheidszorg en onderwijs', zegt Marco de Carvalho Filho, hoogleraar onderzoek van medisch onderwijs en arts. 'Studenten, artsen en docenten moeten daarom een afspiegeling zijn van de samenleving die ze dienen. We weten dat de zorg voor patiënten betere resultaten kent, wanneer hun behandelaars diverse achtergronden hebben.'
Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen constateerde eerder dat het hoger onderwijs in Nederland niet inclusief is en kwam in 2020 met een Nationaal actieplan voor meer diversiteit in de wetenschap. 'In het onderwijs en de gezondheidszorg hebben we te maken met een 'hidden curriculum', vertelt Marco de Carvalho Filho. ‘Een cultuur van gewoonten, normen en waarden die niet expliciet gemaakt wordt, maar voor iedereen binnen het onderwijs en de gezondheidszorg wel gewoon is. Wanneer je daar vragen bij gaat stellen, komt het licht erop en kunnen we dat verborgene expliciet maken.'
'Stel, je wordt uitgenodigd voor een diner. Voor je op tafel zie je drie vorken, drie lepels en drie messen en je hebt geen idee welke je waarvoor moet gebruiken, omdat je deze cultuur niet kent. Dan kun je in paniek raken. Of je medestudenten of docenten gebruiken veel woorden die jij niet begrijpt... Wie op een dag tien keer tegen dit soort dingen aanloopt, voelt hoe een verborgen cultuur mensen buitensluit.'
Met een innovatieve onderzoeksopzet wil Marco de Carvalho Filho samen met studenten uit groepen die ondervertegenwoordigd zijn, vanwege bijvoorbeeld gender, etniciteit, handicap of sociale status, hun sociale ervaringen in kaart brengen. 'Om te weten welke obstakels hen ervan weerhouden te floreren, moeten we met ze samenwerken', legt hij de opzet van zijn onderzoek uit. 'Alleen zij kunnen ons leren hoe we er als samenleving wél voor hen kunnen zijn.'
Met de studenten wil hij volgens de methodologie van het Theater van de onderdrukten en van de Kritische pedagogiek op zoek naar obstakels die zij tegenkomen om binnen te komen en te floreren in het (wetenschappelijk) onderwijs. Samen met bestuurders, medische stafleden, docenten en beleidsmakers zullen ze daarvoor op een toneel plaatsnemen.'
'Zie de interventie die we daar ontwikkelen als een try-out voor de werkelijkheid. In de theateropzet worden de sociale uitdagingen van de minderheidsstudenten uitgebeeld. Het doel is om in die theateropstelling samen op zoek te gaan naar oplossingen om het onderwijs en de zorg toegankelijker te maken. De studenten kunnen hier leren invloed uit te oefenen op het beleid om onderwijs en medische wetenschappen diverser en inclusiever te maken.' Artsen, docenten, bestuurders en beleidsmakers kunnen in het theater op een veilige manier in de huid te kruipen van de ondervertegenwoordigde studenten. 'Dat gaat verder dan empathie, ze krijgen zo de mogelijkheid om even die ander te zijn.’
De interventie die Marco de Carvalho Filho op deze manier wil ontwikkelen, is gericht op lerarenopleidingen en medische opleidingen. 'Als we de opleidingen zo kunnen vormgeven dat minderheidsstudenten gelijkwaardig toegang hebben en kunnen floreren, zal dat uiteindelijk een grote impact hebben op onze samenleving. Op korte termijn zullen de medische opleidingen en lerarenopleidingen inclusiever en gastvrijer worden. Op de langere termijn zullen we de meer diverse docenten en dokters krijgen die we als samenleving nodig hebben voor goede zorg en onderwijs.'
Studenten die zich herkennen in het verhaal van ondervertegenwoordiging in lerarenopleidingen en medische opleidingen, worden door Marco de Carvalho Filho en zijn onderzoekers van harte uitgenodigd om te reageren. Je kunt mailen naar [email protected]
