‘Om hier een longrevalidatieprogramma te kunnen volgen, moesten patiënten de intentie hebben om te stoppen met roken. Maar het was onduidelijk wat we daarmee bedoelden. De een vatte het op als: je moet stoppen. Een ander dacht: als ik wat probeer af te bouwen, is dat prima', vertelt Annet van Asperen, die als verpleegkundig specialist patiënten met complexe chronische longziekten als COPD en astma begeleidt.
Die onduidelijkheid maakte het lastig. ‘Zo vonden patiënten die gestopt waren, het vervelend dat anderen bleven roken. Daar zeiden ze dan wel eens iets over, maar hoe reageer je als je zelf ook niet goed weet wat 'de intentie hebben om te stoppen’ inhoudt? Want daar dachten we als zorgverleners ook verschillend over.’
Voor haar opleiding tot verpleegkundig specialist moest Van Asperen een onderzoek doen en dit was daarvoor een mooi onderwerp. Ze interviewde patiënten over hun ervaringen en liet zorgverleners met elkaar discussiëren om hun visie te bepalen. ‘Zowel patiënten als zorgverleners wilden duidelijker beleid. Ook gaven patiënten aan dat ze het lastig vonden om in de weekenden thuis de verleiding te weerstaan. Dat er meer aandacht moest komen voor de sociale omgeving van de patiënt, vonden ook de zorgverleners.’
'Zo brengen ze elkaar minder in de verleiding.’
Het longrevalidatieteam heeft het beleid inmiddels aangescherpt: patiënten mogen niet meer roken vanaf het moment dat ze in Beatrixoord worden opgenomen en hun revalidatieprogramma begint. ‘De revalidatie is dan zinvoller en zo brengen ze elkaar minder in de verleiding. Bovendien is het een eis voor vervolgbehandelingen die patiënten soms graag willen. Zoals een longtransplantatie of longvolumereductiebehandeling.’
Natuurlijk weten zorgverleners dat stoppen met roken moeilijk is. ‘Het is een hardnekkige verslaving’, zegt Van Asperen. ‘In de testweek die patiënten een paar weken voor de revalidatie hebben, kunnen ze daarom al hulp krijgen van een rookstopcoach. Die bieden we ook de rokende partner en kinderen aan, want voor de patiënt is het beter als die ook stoppen.’
‘24 uur per dag zijn we er voor ze.’
Ze vertelt dat de negen weken durende opname in Beatrixoord een uitgelezen kans is om van het roken af te komen, want er is allerlei hulp beschikbaar: ‘Rook je bijvoorbeeld omdat je stress hebt, dan kan een psycholoog je daar anders mee leren omgaan. Doe je het uit verveling, dan schakelen we de activiteitenbegeleider in. Samen met de patiënt zoeken we naar oplossingen. 24 uur per dag zijn we er voor ze’, zegt Van Asperen. Ze vertelt erbij dat patiënten tegenwoordig de eerste twee weekenden in Beatrixoord kunnen blijven als ze bang zijn thuis de verleiding niet te kunnen weerstaan.
Of patiënten echt niet meer roken, wordt niet met metingen gecontroleerd. ‘We gaan uit van wederzijds vertrouwen’, vertelt Van Asperen. Heel soms gebeurt het dat een patiënt toch blijft roken en moet stoppen met revalideren. ‘Vaak verloopt de revalidatie dan op andere aspecten ook niet goed. De motivatie om gedrag te veranderen is dan niet groot genoeg, terwijl het daar bij het revalidatieprogramma wel om draait.’
‘Het is de best mogelijke behandeling.’
Zeventig procent van de patiënten is drie maanden na de revalidatie nog steeds van het roken af. Een jaar voor de beleidswijziging was dat 32 procent. ‘Stoppen met roken wordt gezien als leefstijladvies, maar ik zie het als een medisch advies', zegt Van Asperen. ‘Want je voorkomt er bijvoorbeeld longaanvallen mee en voorkomt dat je longen verder achteruitgaan. Eigenlijk is het de best mogelijke behandeling.’
Voor haar inzet om longpatiënten te helpen stoppen met roken, ontving Annet van Asperen de Kwaliteitsprijs 2025. Het Centrum voor Revalidatie van het UMCG reikt deze prijs jaarlijks uit aan de medewerker die de meest waardevolle kwaliteitsverbetering voor het centrum heeft gerealiseerd.
