Hoe eerder je erbij bent, hoe beter het later met het kind gaat. Dat is wat GZ-psycholoog Sandra van Tamelen- Schriemer drijft om kinderen te helpen die in een revalidatietraject terechtkomen. Ze werkt in het UMCG Centrum voor Revalidatie Beaxtrixoord in Haren met kinderen van nul tot vier jaar die daar om verschillende redenen komen. ‘Dat kan bijvoorbeeld zijn omdat ze een genetische afwijking hebben, omdat er bij de geboorte iets niet goed is gegaan of omdat ze hersenletsel hebben opgelopen door een ongeluk. Allemaal hebben ze gemeen dat ze een hulpvraag hebben met betrekking tot de motorische ontwikkeling.’
In Beatrixoord is een breed team dat kinderen en hun ouders begeleidt, van een fysiotherapeut en een logopedist tot een revalidatiearts. ‘Als GZ-psycholoog ben ik er voor het mentale deel. Dat doe ik soms met de kinderen zelf, maar ook met de ouders. Ik begeleid hen met opvoedvragen en gedragsproblemen van kinderen.’
'Je wilt ieder kind zo goed mogelijk helpen, maar niet alles kan.'
Kinderen worden in Beatrixoord individueel begeleid of gaan naar de therapeutische peutergroep. Daar moeten ze een indicatie voor hebben: een officiële beoordeling die bepaalt of zij voor deze zorg in aanmerking komen en voor hoe lang. ‘Soms gebeurt het dat kinderen niet meer in aanmerking komen voor de therapeutische peutergroep en we ze beter naar een kinderdagcentrum kunnen doorverwijzen, omdat de zorg die ze daar kunnen krijgen beter bij ze past’, zegt Van Tamelen- Schriemer. ‘Maar kinderdagcentra hebben vaak wachttijden van negen maanden tot een jaar. Wat doe je dan, als je twijfelt of een kind in die tussentijd wel de beste zorg krijgt en de kans om zich te ontwikkelen?’
Met dat dilemma stapten Van Tamelen- Schriemer en haar collega’s naar Ethieksupport: een afdeling in het UMCG die ondersteuning biedt bij ethische dilemma’s in de zorg (zie kader). ‘Veel zorgprofessionals herkennen het probleem van schaarste in de zorg. Je wilt ieder kind zo goed mogelijk helpen, maar niet alles kan. We wilden eens de tijd nemen om kritisch naar dat vraagstuk te kijken, aan de hand van dit voorbeeld.’
Wat volgde was een moreel beraad met een aantal direct betrokken collega’s en het afdelingshoofd, geleid door twee medewerkers van Ethieksupport. Tijdens zo’n groepssessie ga je samen een morele kwestie onderzoeken. Van Tamelen - Schriemer: ‘Iedereen kwam aan het woord en kreeg de ruimte om uit te spreken: je mag niet met elkaar discussiëren. Ieders mening werd goed gehoord. In de snelheid van het dagelijks werk is daar niet altijd tijd voor. Zo stonden we op een andere manier uitgebreid stil bij dit vraagstuk. Wat vinden we hier nu van? Welke verschillende belangen spelen mee? En hoe kijkt iedereen er persoonlijk naar?’
Het leidde tot meer gezamenlijkheid, legt Van Tamelen- Schriemer uit. ‘We kwamen tot een aantal belangrijke nomen en waarden die wij hebben voor de kinderen en hun gezin. De ontwikkeling van het kind is ontzettend belangrijk, maar we beseften ook dat daarboven altijd staat of het kind gelukkig is. Daar vonden we elkaar. Als behandelaar denk je altijd in mogelijkheden om meer te doen voor een kind, maar daarbij moet je niet de belangrijkste vraag uit het oog verliezen: wordt het kind hier gelukkiger van?’
'Zo’n moreel beraad kost tijd en energie, maar helpt om scherp te krijgen waarom je bepaalde keuzes maakt.'
De oplossing voor ieder kind is meestal maatwerk. ‘Je wilt altijd meedenken met het kind en de ouders’, zegt Van Tamelen - Schriemer. ‘Wat kunnen wij nog doen en wat kan het kinderdagcentrum wellicht doen? Ook de thuissituatie van de ouders speelt mee, kunnen zij een stabiele omgeving bieden? En kan het kind misschien tijdelijk naar een reguliere opvang?’
Door een keer uitgebreider samen bij zo’n dilemma stil te staan, gaat de kwaliteit van zorg omhoog, denkt Van Tamelen - Schriemer. ‘Zo’n moreel beraad kost tijd en energie, maar helpt om scherp te krijgen waarom je bepaalde keuzes maakt. Wat is leidend als je niet alles kunt doen? Uiteindelijk staat dan het welzijn van het kind voorop. Daarnaast draagt zo’n moreel beraad ook bij aan de onderlinge samenwerking. Door een dilemma goed door te spreken en van alle kanten te bekijken, weet je beter hoe iedereen erin staat. Alle collega’s die erbij waren, waren na afloop blij en enthousiast.’
Sinds de zomer van 2025 biedt UMCG Ethieksupport hulp aan UMCG-collega’s en teams om morele vragen te onderzoeken, de onderliggende waarden te verhelderen en tot een beredeneerd inzicht te komen. Ook geeft het team scholing en beleidsadvies. Ethieksupport is niet alleen voor zorgprofessionals, maar voor alle UMCG’ers die een moreel dilemma hebben.
In het UMCG lopen we tegen allerlei soorten dilemma’s aan. In de rubriek Het Dilemma diepen we er elke acht weken een uit en laten we zien hoe we hiermee omgaan.
