‘Al snel had ik de link gelegd tussen wat AI-toepassingen allemaal kunnen en welke impact dat heeft op hoe studenten leren. De ontwikkelingen volgden elkaar razendsnel op. Dat zorgde binnen het onderwijs in eerste instantie vooral voor spanningen. Gaan studenten bijvoorbeeld nog wel zelf verslagen maken? Best veel collega’s maakten zich zorgen over fraude en besloten om AI te verbieden. Want hoe weet je anders of iets door een student zelf of door AI is gemaakt? En wat betekent dit voor onze manier van toetsen? Moeten studenten hun verslagen in een tentamenhal schrijven, zodat we ze in de gaten kunnen houden?
Ik zag de gevaren ook, maar dacht tegelijkertijd: AI gaat niet meer weg. En het biedt ook heel veel kansen. Het zorgde ervoor dat ik wilde weten hoe programma’s zoals ChatGPT precies werken. Ik had er al veel over gelezen en gehoord en trainingen gevolgd, ben ook best technisch onderlegd en wilde mijn lessen en het onderwijs verbeteren. Ook omdat ik dacht: als AI op deze manier verder gaat, in hoeverre doe ik er dan nog toe als docent? Best een existentiële vraag en voor mij een belangrijke drijfveer om hiermee bezig te zijn.’
Of je het wilt of niet: studenten gebruiken AI. En dat verandert onze lessen. Loop een willekeurige collegezaal binnen en de helft van de studenten heeft ChatGPT openstaan. Dat zorgt ervoor dat er minder gevraagd wordt aan de docent: het is makkelijker om het AI te vragen. Dat vind ik een zorgelijke ontwikkeling. Vragen stellen aan AI is risicoloos: de technologie is op zo’n manier ingericht dat de taak met zo min mogelijk frictie gaat. Daarom krijg je ook altijd vriendelijke antwoorden en lijkt het je naar de mond te praten. Terwijl leren juist beter gaat als er wél frictie is. Productieve, betekenisvolle frictie. Leren moet een beetje schuren.
'Studenten moeten zich afvragen: gebruik je AI alleen om snel door een hoepel te springen of gebruik je het om jezelf ontwikkelen?'
Door de opkomst van AI verschuift de focus van docenten. Docent zijn is meer dan informatie overdragen, het draait ook om het aanwakkeren van nieuwsgierigheid en het uitdagen van studenten. Hoe zorg je ervoor dat ze wél vragen stellen en initiatief nemen? Daar moet voldoende ruimte voor zijn. Omdat het curriculum behoorlijk is dichtgetimmerd en er veel eisen zijn om een opleiding te halen, is dat wel een uitdaging.
Het geldt natuurlijk niet voor iedereen, maar er zijn altijd studenten die proberen om zo snel mogelijk van A naar B te komen en hun diploma te halen. En zullen AI gebruiken als ze dat kan helpen. Aan ons docenten de taak om ze uit te dagen om een uitstapje naar links of naar rechts te maken om zichzelf verder te ontwikkelen. Studenten moeten zich afvragen: gebruik je AI alleen om snel door een hoepel te springen of gebruik je het om jezelf ontwikkelen? Dat kun je stimuleren door opdrachten te veranderen en de nadruk bijvoorbeeld te leggen op het proces van het leren schrijven van een verslag.’
‘Als AI-coördinator werk ik aan de onderwijsvisie van het UMCG op AI, waarmee we beleid maken met duidelijke richtlijnen en normen en waarden voor studenten over AI-gebruik. Het is logisch dat je AI niet jouw verslag mag laten maken. Maar het mag wel helpen om te brainstormen. En zo zijn er meer toepassingen die studenten prima kunnen gebruiken. Tegelijkertijd willen we wel dat onze studenten creatief zijn en zelf nadenken. Hoe zorgen we ervoor dat als AI drie ideeën genereert, studenten niet klakkeloos één van die drie kiezen, maar ook nadenken over een vierde optie?
Werken met AI mag zolang je het gebruik en de uitkomsten kunt verantwoorden en daar hoort begeleiding bij. Hoe reflecteer je op het proces en heb je kritisch nagedacht over de verschillende stappen? Dat zijn zaken die we goed willen vastleggen en studenten bij willen helpen.’
Als ik kijk naar waar we drie jaar geleden stonden, dan ben ik ontzettend positief. Destijds zaten we echt met de handen in het haar en waren de zorgen groot. Nu merk ik dat de neuzen veel meer dezelfde kant op staan. En ook voor docenten biedt AI veel kansen. Neem bijvoorbeeld de werkdruk in het onderwijs. Ik geloof dat AI-toepassingen docenten kunnen ontlasten. Als je het goed inzet, kan het bijvoorbeeld als buddy fungeren om je lessen beter te maken of leerdoelen strakker te formuleren. Ook kan het helpen bij het nakijken en het formuleren van goede feedback.’
Aan docenten, maar eigenlijk aan iedereen zou ik willen meegeven: zoek de grenzen op in wat AI-modellen kunnen: wat werkt en wat niet. Test alles grondig. Duik erin zodat je weet wat het kan en denk na over hoe AI jouw rol verandert.’
Meer gezonde jaren voor iedereen vraagt om mensen die blijven leren, vernieuwen en verbinden. Om mensen die zich met hart en ziel inzetten voor betere zorg, gezondheid, onderwijs en wetenschap. In de rubriek Wat mij beweegt vertellen mensen binnen en rond het UMCG wat hen drijft, raakt en beweegt.
