‘Hier werken meer dan 13.000 mensen. Reken maar uit wat dat betekent aan energieverbruik, het gebruik van materialen, water, afval... Dat kan niet allemaal eindeloos doorgaan. Nu al hebben we soms onvoldoende middelen en mensen om de kwaliteit van zorg te waarborgen. En we creëren nu al de patiënten van morgen. Bijvoorbeeld door bij te dragen aan luchtvervuiling of door medicijnresten in het riool. Allemaal redenen waarom het UMCG zijn negatieve impact op het milieu moet verkleinen en in 2035 circulair en klimaatneutraal wil zijn.
Zeven jaar geleden hadden we een Word-document van drie pagina's voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. En kijk eens wat we nu hebben: een heel programma Duurzaam UMCG en veel zeer gemotiveerde en enthousiaste collega's die aan verschillende projecten werken. Op afdelingen doen we dat in Green Teams, elke week zijn er stand ups om kennis uit te wisselen en ideeën te bespreken, we hebben werkgroepen, een taskforce, een onderzoeksgroep, een Chief Green Officer en voor geneeskundestudenten wordt het vak planetary health steeds vaker onderdeel van hun opleiding. Het is een netwerk van mensen met verschillende achtergronden maar met dezelfde missie: de wereld en het UMCG beter maken.
'Het gaat om bewust omgaan met mensen, middelen en de aarde'
Vaak hoor ik nog dat mensen bij duurzaamheid denken aan geen vlees meer eten of je eigen koffiemok meenemen. Maar het gaat vooral om minder, om bewust omgaan met mensen, middelen en de aarde. Minder onnodige dingen doen, minder medicijnen verspillen, minder spullen gebruiken en goed kijken welke zorg wanneer écht nodig is. Mijn doel is dat dit programma en ikzelf overbodig worden. Want dan is duurzaam werken voor iedereen gewoon geworden.
Duurzaamheid gaat ook om onafhankelijk worden. Van crises of oorlogen, bijvoorbeeld. Nu al hebben we regelmatig moeite om materialen uit bepaalde landen te halen. Materialen die we nodig hebben, omdat we anders ons werk niet kunnen doen. We willen daarom veel meer regionaal en lokaal werken. En dat scheelt ook weer in gebruik van fossiele brandstoffen. Ook willen we onafhankelijk worden van gas en zorgen voor leveringszekerheid. Daarvoor bouwen we bijvoorbeeld Warmte Koude Opslagen.
Zo zijn we bezig een systeem te veranderen, maar ook een cultuur. In de zorg was het bijvoorbeeld een gewoonte om voor alles wegwerphandschoenen aan te trekken. Door de campagne 'No risk no glove' gaan we hier bewuster mee om en hebben we in een jaar tijd 1.3 miljoen minder gebruikt. Ook onderzoeken we hoe we anders en beter medicijnen kunnen voorschrijven en zo zorgen voor minder medicatieverspilling. Dat scheelt geld, grondstoffen en er komen minder schadelijke stoffen in het rioolwater terecht.
'De Green Teams zijn heel belangrijk in het meenemen van collega's'
Wat ik het leukste vind van mijn werk, is ervoor zorgen dat mensen meegaan in de beweging. Ik richt me op de enthousiastelingen om met hen de meeste impact te maken. In de Green Teams is de energie enorm, zij zijn heel belangrijk in het meenemen van hun collega's. Natuurlijk ervaren ze ook weerstand. Bijvoorbeeld als collega's vinden dat er iets van ze wordt weggenomen. Of als ze iets extra's moeten doen, terwijl ze al zoveel moeten. Dat snap ik wel. Het afval scheiden moet op het werk logisch en eenvoudig zijn. Je ziet dan dat mensen eraan wennen, maar het vraagt tijd.
Voor mij is duurzaam leven ook persoonlijk belangrijk. Ik wil dat mijn drie kinderen opgroeien in de mooie wereld die ik heb leren kennen. Mijn dochter van 5 wilde voor haar verjaardagsfeest speelgoed waar vriendinnen niet meer mee spelen. Ik was echt trots op dat idee, we leren onze kinderen ook dat je veel dingen kunt maken en niet altijd iets nieuws nodig hebt. Er is zoveel speelgoed, ga maar eens naar rommelmarkten of kringloopwinkels.
Wil je als organisatie serieus werk maken van duurzaamheid, dan moet je het een bepaalde status geven. Zet duurzaamheid in je missie en zorg dat er geld is voor verandering. En onderschat niet hoe belangrijk het is dat je een bestuurder hebt die duurzaamheid hoog in het vaandel heeft. Als we die niet hadden, hadden we in het UMCG niet al zoveel bereikt. We werken ook veel samen met organisaties in de regio en met andere umc's. Er is al zoveel ontdekt. Als ergens iets werkt, zou ik zeggen: #proudto copy. Overnemen en gaan. We hebben geen tijd om allemaal zelf het wiel uit te vinden.'
Meer gezonde jaren voor iedereen vraagt om mensen die blijven leren, vernieuwen en verbinden. Om mensen die zich met hart en ziel inzetten voor betere zorg, gezondheid, onderwijs en wetenschap. In de rubriek Wat mij beweegt vertellen mensen binnen en rond het UMCG wat hen drijft, raakt en beweegt.
