‘Vrouwen leven weliswaar langer dan mannen, maar mannen leven langer in goede gezondheid.’ Om de gezondheid van vrouwen en meisjes in Nederland structureel te verbeteren, maakt demissionair staatssecretaris van VWS Judith Tielen werk van de Nationale Strategie Vrouwengezondheid 2025-2030. In dat kader bracht zij een bezoek aan het UMCG en Lifelines; de grootste data- en biobank van Nederland. Op de locatie van Lifelines is Roden werd Tielen bijgepraat over de mogelijkheden om met data en onderzoek een inhaalslag te maken op het gebied van vrouwengezondheid.
Zo vertelde hoogleraar psychiatrie Iris Sommer - door UMCG-bestuursvoorzitter Ate van der Zee aangeprezen als degene die het thema vrouwengezondheid in het UMCG op de kaart heeft gezet - dat er veel psychische aandoeningen zijn die vaker bij vrouwen dan bij mannen voorkomen. ‘Wat daarbij opvalt is dat er vrouwen vaak vanaf hun vijftigste meer psychische klachten ontwikkelen, of rond hun dertigste’, zegt Sommer. Een verband met de kraamtijd en menopauze ligt voor de hand. ‘Daar moeten we meer onderzoek naar doen, ook omdat er meer factoren een rol kunnen spelen. Zo lijkt er ook een groter risico te zijn op klachten bij een alleenstaande moeder.’
De consequenties hiervan zijn groot. Niet alleen voor deze vrouwen zelf, maar ook voor de maatschappij. ‘De geschatte zorgkosten voor vrouwen met mentale aandoeningen zijn circa twee miljard euro’, rekent Sommer voor. ‘En de verzuimkosten worden geschat op zo’n drie miljard euro en het verlies aan productiviteit op elf miljard euro.’
De zorg is veel te lang ingericht op mannen: er is een ‘moonshot’ nodig. Een ambitieus doel om na te streven. Sommer weet direct wat dat moet zijn. ‘Over vijf jaar is de zorg voor vrouwen net zo evidence based als de zorg voor mannen.’ Ambitieus, maar ook realistisch, zegt Sommer. 'Het is geen rocket science, maar vooral een kwestie van ons huiswerk goed doen. In de handen spugen en aan het werk. De data om meer onderzoek te doen zijn er.’
Ook klinisch epidemioloog Lilian Peters doet onderzoek naar de zorg voor vrouwen. Met FemHealthData werkt zij aan een datagedreven infrastructuur om meer onderzoek naar vrouwengezondheid te doen. Zo gebruikt zij bijvoorbeeld gegevens van het CBS over werkverzuim en gezondheidszorgkosten. We beschikken hiermee over data die helpen om beleid, richtlijnen en zorg voor vrouwen beter te onderbouwen. ‘Krijgen vrouwen de medicatie die zij nodig hebben, krijgen zij de juiste leefstijladviezen? We moeten een inhaalslag maken, omdat we onvoldoende weten hoe het met hen gaat.’ Onderzoek met data van verschillende bronnen, zoals ook Lifelines, leveren een schat aan informatie. ‘Omdat Lifelines data van drie generaties vrouwen heeft, kunnen we hen ook volgen in de tijd.’
'Dit sluit naadloos aan bij onze gezamenlijke ambitie om ervoor te zorgen dat vrouwen langer in goede gezondheid leven. De inzichten uit het UMCG en Lifelines laten zien dat de data, de bevlogenheid en de kennis in huis zijn om die inhaalslag te maken.’
Om de inhaalslag te kunnen maken en de zorg voor vrouwen gelijk te trekken met die voor mannen, presenteren de onderzoekers drie gouden regels aan de staatssecretaris:
1) Maak data breed toegankelijk en deel data met elkaar.
2) Maak onderscheid in de verschillende levensfases van vrouwen en houd rekening met verschillen in hun hormonale situatie.
3) Lichamelijke en geestelijke gezondheid hangen met elkaar samen. Onderzoek en behandel deze niet apart van elkaar.
Staatssecretaris Judith Tielen: ‘heel inspirerend dat het Noorden zo’n stevige database heeft waar de onderzoekers mee aan de slag zijn om de zorg voor vrouwen net zo evidence based te maken als die voor mannen. Dit sluit naadloos aan bij onze gezamenlijke ambitie om ervoor te zorgen dat vrouwen langer in goede gezondheid leven. De inzichten uit het UMCG en Lifelines laten zien dat de data, de bevlogenheid en de kennis in huis zijn om die inhaalslag te maken.’
