‘Ik was zestien, toen ik merkte dat ik steeds minder fit werd. Ik liep achter met voetbal, was vaak kortademig. Artsen dachten aan Pfeiffer of longproblemen, tot ze ontdekten dat ik een vergroot hart had. Daardoor werd mijn bloed niet meer goed rondgepompt. Met spoed werd ik naar het ziekenhuis in Zwolle en daarna naar het UMCG gebracht.’
Aan het woord is Jefta Zandbergen, nu 25 jaar. Negen jaar geleden kreeg hij te horen dat hij een nieuw hart nodig had. ‘In het UMCG keken ze nog wat er te redden viel, maar al snel was de conclusie dat ik direct een steunhart nodig had en op de wachtlijst kwam voor een harttransplantatie.’
'We deden vaak rustige activiteiten, zodat ik ook mee kon doen. Want ja, een potje voetbal of van de wildwaterbaan zat er niet meer in.’
In zijn tijdelijke woning in Putten vertelt Jefta er nuchter over, terwijl: het is nogal wat. ‘Ik had ook zeker wel baaldagen, bijvoorbeeld als ik voor de zoveelste keer naar het ziekenhuis moest. Je leven komt op een lager pitje te staan, terwijl anderen gewoon doorgaan. Maar over het algemeen bleef ik positief. Je leeft rustig door, met als punt aan de horizon de transplantatie.’
Het leven met een steunhart én het altijd beschikbaar zijn voor het moment dat er een donorhart is, hebben een enorme impact op het leven van Jefta. Zijn energie is beperkt en met een steunhart kun je bijvoorbeeld niet zwemmen. ‘Gelukkig had ik een vriendengroep die rekening met mij hield. We deden vaak rustige activiteiten, zodat ik ook mee kon doen. Want ja, een potje voetbal of van de wildwaterbaan zat er niet meer in.’
De zomers brengt Jefta noodgedwongen in Nederland door. Vakanties naar Frankrijk, zoals hij met zijn ouders, zussen en broer graag deed: dat kan niet meer. ‘Je kunt elk moment gebeld worden dat er een donor voor je is. Daarom moesten we binnen een straal van twee uur van het UMCG blijven.’
Studeren lukt gelukkig wel: Jefta volgt de opleiding Ruimtelijke Vormgeving bij het Cibap in Zwolle. Maar ook daar belemmert zijn ziekte hem wel. ‘Soms zijn het kleine dingen, zoals de bus niet halen. Dan zei ik tegen de anderen: rennen jullie maar, ik neem wel eentje later. Maar ik moest ook veel stages doen. Dan voelde ik me bezwaard omdat ik er minder vaak kon zijn, omdat ik bijvoorbeeld naar het ziekenhuis moest.’
'Toen ik na de operatie wakker werd, kon ik niet geloven dat ik nog leefde. Eindelijk voelde ik mijn hartslag weer. Ik huilde bij alles en iedereen.’
Ondanks alles lukt het Jefta in 2021 om zijn studie af te maken. En dan, een jaar later, is het zover. Na bijna zes jaar wachten krijgt Jefta het verlossende telefoontje: er is een donorhart. ‘Het liep alleen anders dan verwacht: last minute ging het toch niet door, omdat het hart toch niet geschikt bleek. Dat was echt een emotionele rollercoaster. Mijn hartslag zat in mijn keel, ik dacht: nu gaat het écht gebeuren. En dan gaat het toch niet door.’
Een paar weken later volgt een tweede kans. Deze keer gaat de ingreep wel door. ‘Ik was iets relaxter, omdat al wist hoe het in het ziekenhuis zou gaan.’ Zo nuchter als Jefta er achteraf over vertelt, zo rustig was hij op dat moment ook. ‘Ik had mijn emoties geblokkeerd, denk ik. Iedereen was super emotioneel en in tranen. Ik dacht vooral: we gaan het doen, ik ben er klaar voor.’
De operatie ging goed: in 12 uur tijd werd zijn steunhart verwijderd en kreeg Jefta zijn nieuwe hart. Eenmaal wakker kon hij eindelijk zijn emoties vrij baan geven. ‘Ik had zó toegeleefd naar dit punt. En ik wist ook dat het verkeerd kon aflopen. In mijn hoofd was ik oké met dood gaan. Toen ik na de operatie wakker werd, kon ik niet geloven dat ik nog leefde. Eindelijk voelde ik mijn hartslag weer. Ik huilde bij alles en iedereen.’
Wat volgde was meer dan een half jaar revalideren. ‘Ik wilde het goed aanpakken. Zo’n zes weken verbleef ik in het Centrum voor Revalidatie in Haren, daarna ging ik vanuit huis verder. Het kost tijd om weer helemaal op krachten te komen, maar uiteindelijk ging het heel goed. Met mijn 22 jaar was ik natuurlijk best jong, dat heeft me wel geholpen. Al snel zat ik weer op de fiets en voor ik het wist had ik een kilometer gezwommen. Ik was als kind altijd al een waterrat, gelukkig kon dat weer.’
Wat ook weer kon, was reizen. ‘De eerste zomer na de transplantatie konden we eindelijk weer verder weg, naar de Alpen in Frankrijk. Hiken in de bergen, zwemmen in een meertje: alles wat een zomer geweldig maakt was weer mogelijk.’
'Het heeft mijn kijk op het leven verbreed en ik kijk uit naar alles wat het leven mij brengt.’
Inmiddels is Jefta toe aan zijn derde zomer met een nieuw hart. En ook deze zomer is bijzonder, want het is de eerste zomervakantie met zijn kersverse vrouw Mirjam. Een aantal weken geleden zijn ze getrouwd. ‘Ik vind het heel bijzonder dat wij bij elkaar zijn. Zij weet dat ik een beperkte houdbaarheidsdatum heb, maar toch zegt ze: ik ga voor jou.’ En hoewel de statistieken zeggen dat je gemidded zo’n vijftien tot twintig jaar met een donorhart kunt leven, is Jefta optimistisch. ‘Er is ook iemand die veertig jaar met een donorhart heeft geleefd. Dat record wil ik verbreken!’
Het tekent Jefta, die positief naar de toekomst kijkt. ‘Ik weet dat ik niet alles kan. Door mijn medicijnen heb ik een laag immuunsysteem, waardoor ik sneller ziek kan worden. Maar dit alles heeft me ook verrijkt. Het heeft mijn kijk op het leven verbreed en ik kijk uit naar alles wat het leven mij brengt.’ Te beginnen met zijn huwelijksreis. Naar Frankrijk, uiteraard.
