Van de ene op de andere dag niet meer kunnen communiceren zoals je gewend bent. Dat overkomt mensen met afasie, een taalstoornis die ontstaat door niet-aangeboren hersenletsel, bijvoorbeeld na een beroerte. ‘Mensen weten vaak precies wat ze willen zeggen, maar kunnen de woorden moeilijk vinden. Of ze begrijpen anderen niet meer. Dat heeft grote gevolgen voor het dagelijks leven en de sociale contacten’, vertelt Rimke Groenewold, onderzoeker bij Toegepast Gezondheidsonderzoek in het UMCG en projectleider van Meedoen met Afasie in de Praktijk (MAP).
‘Met dit project focussen we op wat iemand juist nog wel kan. Je taal is deels beschadigd, maar je communicatie hoeft niet weg te zijn.’
Binnen MAP werken onderzoekers, logopedisten en mensen met afasie samen aan nieuwe behandelmethoden. Die vorm van participatief actieonderzoek (Participatory Action Research) wordt wereldwijd binnen afasieonderzoek nog maar weinig toegepast. ‘Terwijl mensen met afasie juist als geen ander weten waar ze in het dagelijks leven tegenaan lopen’, zegt Groenewold.
Een belangrijke wens van deelnemers was oefenen in realistische situaties. Maar samen met een logopedist naar een supermarkt of restaurant gaan, is in de praktijk niet altijd haalbaar. ‘Daarom ontstond het idee om virtual reality in te zetten’, vertelt Groenewold.
Met de VR-bril kunnen patiënten met afasie vier scenario’s oefenen: een bezoek aan de supermarkt, apotheek, een restaurant en een verjaardagsvisite. Van ieder scenario is een makkelijke en een moeilijke variant ontwikkeld. De situaties zijn opgenomen in 180 graden-video’s waardoor je het gevoel krijgt echt daar aanwezig te zijn.
‘Alsof je er echt bent.’
Marita Tessin heeft afasie en is enthousiast over het gebruik van de VR-applicatie, ze hielp ook bij het uitwerken van de scenario’s: ‘Als je de bril opzet is het opeens alsof je echt in de supermarkt staat of in een restaurant zit. Ik kan met de bril oefenen voordat ik echt naar de supermarkt ga.’
Frank Schröer werkt in het UMCG en heeft twee keer een herseninfarct doorgemaakt, waardoor hij afasie heeft. Frank heeft, net als Marita, geholpen bij het uitwerken van de scenario’s. Frank: ‘Bij het oefenen met de VR-bril gaat het over meer dan alleen taal. Je kan situaties op een veilige en laagdrempelige manier oefenen en stap voor stap weer zelfvertrouwen opbouwen om te communiceren. Dat helpt om makkelijker mee te doen in het dagelijks leven.’
Naast de VR-applicatie zijn er verschillende kennisproducten ontwikkeld voor logopedisten en afasietherapeuten. De materialen bieden handvatten voor behandeling in de chronische fase, wanneer de intensieve revalidatie is afgerond maar de behoefte aan ondersteuning vaak blijft bestaan.
Meer informatie over het project en de ontwikkelde materialen, waaronder de VR-bril, zijn te vinden op de website Meedoen met Afasie.
