‘De workshop begon al heel anders dan ik gewend was. We moesten onze schoenen en witte jassen uittrekken en op de grond in een kring gaan zitten. Daar zat ik dan met collega's van allerlei andere specialismen, van aios tot professor', vertelt orthopedisch chirurg Jelle Gorter.
Hij had zich opgegeven voor de nieuwe workshop Medical Education Empowered by Theater (MEET) om beter te leren hoe je samen met een patiënt de beste behandeling kiest. ‘In de geneeskundeopleiding, maar ook uit studieboeken en richtlijnen heb ik geleerd dat ziekte A symptomen B en C heeft en je daarvoor het best behandeling D kiest. Maar dan ga je uit van de ziekte en niet van de patiënt terwijl die misschien wel beter is geholpen met een andere behandeling.’
‘Iemand die wat achterbleef, stortte van een klif.'
Om te ervaren hoe het is om wel of niet over iets mee te beslissen, moesten de dokters in groepjes theateroefeningen doen en daarna scènes bedenken en opvoeren. ‘Mijn groepje speelde dat we op vakantie gingen. Een paar dominante types drukten erdoor dat we in de bergen gingen wandelen, al wilden sommigen dat niet omdat ze hoogtevrees hadden. De mensen die het leuk vonden, liepen ver vooruit en hadden niet eens door dat iemand die wat achterbleef, van een klif stortte. We hebben vreselijk gelachen, maar het gesprek daarna was heel serieus. We ontdekten dat de toeschouwers dingen heel verschillend hadden geïnterpreteerd en herkenden allemaal dat iets soms heel anders kan overkomen dan bedoeld. Ook deelden we persoonlijke ervaringen, over hoe het was om geen invloed te hebben gehad op een belangrijke beslissing.'
‘Het was heel bijzonder om met collega's die je niet kent, zo snel tot de kern te komen tijdens het reflecteren na de scènes’, vindt revalidatiearts Eline Heida-de Hoop die de workshop ook volgde. ‘In de revalidatie is het al gebruikelijk om samen met de patiënt een behandelplan op te stellen waarbij je ook rekening houdt met persoonlijke factoren zoals iemands werk, hobby’s en woonsituatie. Na de workshop rees bij mij de vraag in hoeverre patiënten en hun naasten dat ook zo beleven. Ervaren zij voldoende ruimte om mee te beslissen? Ik probeer dit nu nadrukkelijker na te gaan bij patiënten en hun naasten.’
Gorter vraagt zijn patiënten nu als eerste hoe hun leven eruitziet en wat ze belangrijk vinden. ‘Soms reageren ze dan verbaasd en zeggen ze: Ik kom hier toch voor mijn knie? Maar dan leg ik uit waarom ik het vraag en krijg soms de mooiste verhalen te horen. Zo vertelde een patiënt van zeventig dat hij fanatiek vogelaar is en de hele wereld over reist. Het gewricht van zijn grote teen was versleten en medisch gezien is het vastzetten van het gewricht de beste behandeling, maar dan zou hij maanden moeten revalideren en niet kunnen reizen. In overleg met hem heb ik alleen de bult op zijn teen verwijderd zodat hij veel minder pijn had, maar wel zijn hobby kon blijven uitoefenen. Hij was heel blij en de behandeling was ook nog eens veel goedkoper.’
Ook voor zorgverleners die niets met theater hebben, is de workshop geschikt. 'Ze bouwen de workshop heel rustig op zodat iedereen erin komt en zich veilig voelt', is de ervaring van Heida-de Hoop. ‘Ik was wat sceptisch', bekent Gorter, ‘en in het begin was er wat gene maar dat zakte weg. Iedereen deed mee en werd steeds losser. Je kunt ergens honderd keer over lezen, maar zelf ervaren hoe het is doet veel meer. Ik denk nog regelmatig aan de workshop terug.’
Uit onderzoek blijkt dat veel artsen denken dat ze samen beslissen toepassen, terwijl observaties in de praktijk iets anders laten zien. Vaak staat de ziekte centraal en blijft het patiëntperspectief onderbelicht. Om de kennis en vaardigheden van zorgverleners te vergroten zodat ze samen beslissen goed in de spreekkamer kunnen toepassen, heeft de UMCG-werkgroep Samen Beslissen een uitgebreid scholingsaanbod ontwikkeld. Dit bestaat uit inspiratiesessies, praktische trainingen, ervaringsgerichte workshops waaronder MEET, digitale leermiddelen en reflectiemogelijkheden. Neem voor meer informatie contact op met de Werkgroep Samen Beslissen via [email protected]
In het UMCG kom je veel verschillende mensen in opleiding tegen. We zijn dan ook een plek waar onderwijs gegeven en ontwikkeld wordt. In de rubriek Geleerd kun je meelopen met de mensen, het onderwijs en de opleidingen. Elke acht weken opnieuw.
