Samenwerking in onderzoek naar caloriebeperking en veroudering

​Onderzoeksinstituten ERIBA (UMCG/Rijksuniversiteit Groningen) en Fraunhofer IME (Hamburg) gaan een strategische samenwerking aan op het gebied van healthy ageing-onderzoek. Doel is om mogelijkheden te ontdekken om genetische mechanismen, die betrokken zijn bij caloriebeperking, te beïnvloeden. Daarnaast is de samenwerking gericht op het ontwikkelen van geneesmiddelen die het gezondheidseffect nabootsen van calorie beperkende diëten. De samenwerking is mede mogelijk door subsidies van de gemeente Groningen en de gemeente Hamburg.

Wetenschappelijke studies tonen aan dat het verminderen van calorie-inname de gezondheid kan verbeteren en de levensduur verlengen. Modelorganismen, zoals muizen, vliegen en wormen, die extreem weinig eten, blijven gezonder en leven veel langer. Het lichaam gaat dan in een spaarstand en stopt overblijvende energie niet in groei of de aanmaak van reserves, maar in het onderhoud van diverse belangrijke lichaamsfuncties. Wetenschappers ontdekten dat ze die spaarstand kunnen nabootsen door een genetische ‘schakelaar’ zachter te zetten. Een belangrijk effect van caloriebeperking kan zijn dat het het risico op het ontwikkelen van kanker verkleint. Het is dan ook niet verrassend dat deze bevindingen tot een geheel nieuwe markt hebben geleid van vaak tegengestelde voedingsadviezen voor gezond ouder worden.

Het is nog niet helemaal duidelijk hoe biologische mechanismen kunnen worden benut om behandelstrategieën te ontwikkelen tegen lichamelijke veroudering en ouderdomsziekten. Een eerste samenwerkingsproject tussen Fraunhofer IME en ERIBA is gericht op het identificeren van kleine molecuulverbindingen in modelorganismen die dezelfde gunstige effecten op de gezondheid hebben als calorie beperkende diëten.

De onderzoeksgroep van Cornelis Calkhoven van ERIBA ontdekte eerder een genetisch mechanisme dat betrokken is bij caloriebeperking en de daarmee samenhangende verbetering van de gezondheid. Samen met onderzoeker Ole Pless van Fraunhofer IME, heeft Calkhoven een high-throughput systeem voor screening van geneesmiddelen ontwikkeld om geneesmiddelen te kunnen vinden die ingrijpen op dit mechanisme.