Hartfalen is een chronische aandoening waarbij het hart onvoldoende bloed rondpompt. Daardoor krijgen spieren en organen te weinig zuurstof en voedingsstoffen. Dit heeft een grote impact op het dagelijks leven: door kortademigheid en extreme vermoeidheid kan een eenvoudige handeling als traplopen al te veel zijn. In Nederland hebben ongeveer 256.000 mensen de diagnose hartfalen. Naar schatting leven nog eens 255.000 mensen met deze ziekte zonder dat zij het weten.
Boezemfibrilleren is een hartritmestoornis waarbij het hart onregelmatig klopt. Ook deze aandoening kan vermoeidheidsklachten veroorzaken en het risico op een beroerte vergroten.
Samenhang in beide richtingen
Onderzoeker Rianne Zandijk van het UMCG onderzocht de samenhang tussen beide hartaandoeningen. Ze analyseerde gegevens van ruim 31.000 deelnemers uit de Britse UK Biobank. Ze onderzocht hoe vaak mensen met hartfalen boezemfibrilleren ontwikkelden en andersom.
De resultaten laten een duidelijke samenhang zien, in beide richtingen: mensen met hartfalen hadden ongeveer 2,75 keer zoveel kans op boezemfibrilleren als mensen zonder hartfalen. Bij mensen met boezemfibrilleren was de kans op hartfalen ongeveer 3,15 keer zo groot als bij mensen zonder deze hartritmestoornis.
Preventie en tijdige herkenning
Zandijk onderzocht de factoren die het risico hierop vergroten. Naast leeftijd en geslacht spelen ook beïnvloedbare factoren een rol. Zo hing roken bij mensen met boezemfibrilleren samen met een grotere kans op hartfalen. Ook overgewicht en hoge bloeddruk kwamen bij beide patiëntengroepen naar voren als risicofactoren.
De gevolgen van het ontwikkelen van een tweede hartaandoening zijn aanzienlijk. Zandijk zag dat patiënten die beide aandoeningen ontwikkelden een slechtere overleving hadden dan patiënten met slechts één van de aandoeningen. ‘Het risico op overlijden is 2 tot 4 keer zo hoog in mensen die beide hartziektes hebben als bij mensen met maar één hartziekte. Dit laat zien hoe belangrijk het is om niet alleen een bestaande hartziekte goed te behandelen, maar ook alert te zijn op het ontstaan van een tweede aandoening en die zo mogelijk te voorkomen. Het aanpakken van risicofactoren zoals hoge bloeddruk, diabetes en obesitas speelt daarbij een belangrijke rol. Dat kan bijvoorbeeld door gezond te eten, voldoende te bewegen, te stoppen met roken en waar nodig medicijnen te gebruiken.’
Over het onderzoek
Rianne Zandijk ontving in 2025 een Dekkerbeurs van de Hartstichting voor haar onderzoek naar de samenhang tussen hartfalen en boezemfibrilleren. Het onderzoek werd gefinancierd door de Hartstichting en is gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift ESC Heart Failure.