Drie UMCG-onderzoeken krijgen subsidie van KWF

3 UMCG-onderzoeken ontvangen een subsidie van KWF. Het gaat om studies van Floris Foijer (ERIBA), Jan Jacob Schuringa (Hematologie) en Inês Farinha Antunes (Nucleaire geneeskunde & moleculaire beeldvorming). Foijer en Schuringa ontvangen elk een subsidie van ruim €750.000,-, Antunes ontvangt bijna €200.000,-. Ook doen 3 UMCG’ers mee in een project van Erasmus MC dat werd gehonoreerd. KWF heeft in totaal zo’n 70 projecten gehonoreerd.

Hieronder lichten de drie hun onderzoek toe.

Floris Foijer – Hoe agressieve kankersoorten het immuunsysteem omzeilen

‘In zo’n 80% van alle kankers hebben de kankercellen een afwijkende hoeveelheid DNA,  deze eigenschap heet aneuploïdie. Gezonde cellen kunnen slecht overleven met aneuploïdie, maar in kankercellen helpt het de cellen juist te overleven en zelfs agressiever te worden. Recentelijk hebben we gevonden dat aneuploïde niet-kanker cellen het immuunsysteem activeren, maar dat aneuploïde kankers het immuunsysteem juist weten te omzeilen. We begrijpen alleen nog niet goed hoe precies de aneuploïde kankercellen zich verstoppen voor het immuunsysteem. Dat willen we onderzoeken in deze studie. Heractiveren van het immuunsysteem zou namelijk mogelijk een krachtige methode zijn om aneuploïde kankers op te ruimen. Omdat meer dan 80% van de humane kankers aneuploïde zijn, zou een dergelijke therapie mogelijk toepasbaar zijn op heel veel kankerpatiënten.’
 
Jan Jacob Schuringa – Mechanismen leukemiecellen ontrafelen

'Leukemie is een vorm van bloedkanker die nog lastig te behandelen is. Bij veel patiënten keert de ziekte na behandeling terug als gevolg van resistente leukemische stamcellen die ontsnappen aan de therapie. Het is daarom van essentieel belang om de moleculaire mechanismen van deze leukemische stamcellen te karakteriseren. Deze leukemische stamcellen bevinden zich in het beenmerg, en recent is ontdekt dat met name bij patiënten met de slechtste prognose zich een groot aantal zogenaamde tumor-ondersteunende M2 macrofagen bevindt in het beenmerg. Macrofagen zijn witte bloedcellen die een belangrijke rol spelen in het afweersysteem. Deze M2 macrofagen kunnen leukemiegroei bevorderen en verminderen het effect van therapieën. Het doel van het onderzoek is om de moleculaire en cellulaire mechanismen in detail in kaart te krijgen waarmee deze M2 macrofagen leukemiegroei bevorderen. Uiteindelijk hopen we zo betere behandelmethoden te kunnen ontwikkelen, waarmee niet alleen de kankercel zelf, maar ook de micro-omgeving waarin de leukemische stamcel zich bevindt als target van de therapie kan dienen.'
 
Inês Farinha Antunes –  Nieuwe behandeling eierstokkanker 

‘Eierstokkanker is een belangrijke doodsoorzaak bij vrouwen, omdat de ziekte vaak pas in een laat stadium wordt ontdekt. De ziekte is dan vaak al te uitgebreid tot buiten de eierstokken, waardoor voor een goede behandeling lastig is en de 5-jaarsoverlevingskans relatief laag blijft. Er is dan ook een grote behoefte aan een effectievere behandeling van eierstokkanker in een vergevorderd stadium. De huidige behandelingen zoals radiotherapie en chemotherapie blijken vaak onvoldoende effectief te zijn bij de behandeling van gevorderde eierstokkanker. Vaak komt de kanker weer terug. In dit onderzoek wordt het effect nagegaan van een nieuwe behandeling op basis van follikelstimulerende hormoon (FSH), radionuclidetherapie. Op cellen en bloedvaten van eierstoktumoren zit een hoge concentratie van dit FSH. Het komt niet of nauwelijks voor in andere weefsels. Deze nieuwe behandeling wordt voorafgegaan door een PET scan voor de selectie van geschikte patiënten en het bepalen van de optimale dosering. Hiermee hopen we een nieuwe optie toe te voegen aan het arsenaal aan behandelingen voor deze ziekte.’ 
 
Missie Tumor Onbekend
Jaarlijks worden bij 1500 mensen in Nederland uitzaaiingen gevonden maar blijft onbekend waar de oorspronkelijke tumor zit. Dr. Sophie Veldhuijzen van Zanten (afdeling Radiologie & Nucleaire geneeskunde, Erasmus MC) leidt een consortium dat onderzoek doet naar verbetering van diagnostiek door middel van een nieuwe, gevoeligere stof voor beeldvorming met PET-CT. Namens het UMCG maken ook Andor Glaudemans (nucleair geneeskundige), Hilde Jalving (internist-oncoloog), en Michel van Kruchten (internist-oncoloog) deel uit het consortium. 
Het onderzoek zal worden uitgevoerd in een samenwerkingsverband tussen patiëntenorganisatie Missie Tumor Onbekend, het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL),  Cyclotron Noordwest B.V. en een werkgroep van medisch oncologen, radiologen en nucleair geneeskundig specialisten in zeven academische en niet-academische ziekenhuizen.  
 
 
Op de KWF-website is meer over de toekenningen te lezen.