Voor veel patiënten met een leverziekte is een nieuwe lever de enige behandeloptie. En de wachtlijsten in Nederland en wereldwijd voor een donorlever zijn lang. ‘Orgaanperfusie is daarom nu al een belangrijke techniek om meer donorlevers te kunnen transplanteren’, legt Lascaris uit. ‘We kunnen organen hiermee acht tot twaalf uur bewaren en testen of ze geschikt zijn. Donororganen die we eerder niet gebruikten omdat we twijfels hadden over de kwaliteit, worden dankzij deze techniek nu wél gebruikt als ze na de test goedgekeurd zijn.’
Maar Lascaris en haar collega’s willen meer. Als je de donorlevers nog langer kunt bewaren, kun je ze niet alleen testen, maar ook verbeteren. Daarvoor moet de orgaanperfusiemachine verder ontwikkeld worden, legt Lascaris uit. ‘Als we de machine kunnen uitbreiden en organen een aantal dagen of een week lang kunnen bewaren, geeft dat de tijd en mogelijkheid om een orgaan te behandelen en te verbeteren.’
‘Als we de machine kunnen uitbreiden en organen een aantal dagen of een week lang kunnen bewaren, geeft dat de tijd en mogelijkheid om een orgaan te behandelen en te verbeteren.’
Lascaris legt uit dat er twee vormen van orgaanperfusie zijn: koude en warme perfusie. Bij koude perfusie worden de donororganen op de machine gespoeld met een koude vloeistof. ‘Deze techniek gebruiken we bij organen waarvan we zeker weten dat ze goed zijn. Dankzij de orgaanperfusie kunnen we de levers goed bewaren tot het moment van opereren. Hierdoor kunnen we patiënten vaker overdag opereren. Ook zit er zuurstof in de vloeistof, wat extra energie aan de donorlever geeft en zorgt voor minder complicaties.’
Het belangrijkste verschil met warme perfusie is dat het bij warme perfusie mogelijk is om de kwaliteit van het donororgaan te testen. ‘Daarom zetten we dit vooral in bij levers waarbij er twijfel is of ze nog goed genoeg zijn. We kunnen dan meten of de functies van de lever nog goed zijn.’
Wat de huidige orgaanperfusiemachines doen, is dat ze – simpel gezegd – de functie van het hart en de longen overnemen. Door de donorlever hieraan te koppelen, blijft deze enige tijd goed. ‘Als we een donorlever voor langere tijd willen bewaren, moeten we meer functies aan de machine toevoegen’, zegt Lascaris. ‘Je kunt een dag zonder voeding, maar niet een week. Daarom moet er voeding bij, maar ook functies van bijvoorbeeld de nieren en de alvleesklier willen we toevoegen. We moeten het lichaam zo goed mogelijk nabootsen.’
Als een ware Willie Wortel werkte Lascaris de afgelopen jaren aan het verder ontwikkelen van de huidige machine. Ze zette er een kunstnier tussen en automatische pompen voor het toedienen van medicatie en voeding. Ook onderzocht ze welke voedingsstoffen goed zijn om te geven en welke niet en zorgde ze ervoor dat de lever nog beter gemonitord kan worden. ‘Op basis van mijn ideeën en suggesties gaat een bedrijf nu aan de slag met een nieuw prototype. Vervolgens zullen we moeten onderzoeken of de machine en de bijbehorende protocollen die ik heb ontwikkeld ook echt werken.’
Lascaris verwacht dat dat nog enkele jaren tijd kost. Ondertussen moeten er ook therapieën ontwikkeld worden om de donorlevers te kunnen behandelen en verbeteren. Lascaris noemt een aantal mogelijkheden. ‘Levers die als gevolg van leververvetting niet goed genoeg zijn, gaan in paar dagen zichzelf ontvetten. Maar we kunnen dat proces ook met medicatie versnellen. Ook zouden we met medicatie virale hepatitis uit een donorlever kunnen halen. Of, maar dat is echt verre toekomstmuziek: met gentherapie zouden we ervoor kunnen zorgen dat de donorlever niet afgestoten wordt.’
Hoewel er nog stappen te zetten zijn, is Lascaris hoopvol dat haar onderzoek ertoe leidt dat de nieuwe orgaanperfusiemachine er komt en dat er over een aantal jaar patiënten met een verbeterde donorlever geholpen kunnen worden. ‘Ik ben in opleiding tot anesthesioloog en ga daar nu mee verder, maar een collega gaat verder met de uitkomsten van mijn onderzoek.’ Kortom: wordt vervolgd.
