Medicijnen verminderen de symptomen van parkinson, maar houden de achteruitgang van de aandoening niet tegen. Mogelijk komt dit doordat de medicijnen gericht zijn op een enkel ziekmakend proces in de hersenen. Parkinson is echter een complexe aandoening waarin meerdere biologische mechanismen tegelijk betrokken zijn.
Leefstijlfactoren grijpen tegelijkertijd aan op meerdere ziekteprocessen die bij parkinson ontsporen: ze kunnen onder andere ontstekingsreacties in de hersenen verminderen, de doorbloeding en zuurstofvoorziening verbeteren, de aanmaak van beschermende eiwitten stimuleren en de samenstelling van de darmflora gunstig beïnvloeden. Deze gecombineerde effecten ondersteunen de hersengezondheid.
Bewegingswetenschapper en leefstijldeskundige Nienke de Vries van het UMCG werkte mee aan deze overzichtsstudie. "We hebben gekeken naar wat al bekend is over beweging, voeding en stressvermindering bij parkinson. Het bijzondere is dat de gecombineerde aanpak misschien krachtiger is dan de som van de afzonderlijke onderdelen, omdat de effecten elkaar op meerdere niveaus versterken. Dat maakt leefstijl een veelbelovende aanvullende behandelmogelijkheid."
Combinatie van beweging, voeding en stressvermindering is het meest krachtig
Uit het onderzoek, dat onder leiding stond van neuroloog Bas Bloem van Radboud UMC, blijkt dat drie leefstijlpijlers het best onderzocht zijn bij parkinson: beweging, voeding en stressvermindering. Voor elke pijler zijn concrete adviezen afgeleid die gebaseerd zijn op de beschikbare wetenschappelijke inzichten.
· Sport: beweeg minimaal drie keer per week een half uur intensief, liefst aangevuld met krachttraining en balansoefeningen. Beweeg daarnaast meer in het dagelijks leven.
· Voeding: volg de algemene adviezen voor gezonde voeding, dus een goeddeels plantaardig dieet met veel groenten, fruit, volkoren granen en noten. Vermijd bewerkte producten.
· Stress: verminder de gevolgen van stress met ontspanningsoefeningen, mindfulness of yoga. Versterk het sociale netwerk voor meer veerkracht.
Het aanpassen van leefstijl is voor veel mensen complex. Begeleiding door gespecialiseerde zorgverleners kan hierbij van groot belang zijn, bijvoorbeeld via het landelijke ParkinsonNet. Ook digitale ondersteuning kan patiënten helpen keuzes te maken, bijvoorbeeld via de parkinson leefstijlkeuzehulp. In onderzoek wordt ook steeds meer gebruik gemaakt van apps en ‘games’ om de adviezen op de lange termijn vol te houden.
Volgens Nienke de Vries is het geven van leefstijladvies aan patiënten maatwerk: "Om patiënten echt te helpen profiteren van beweging, gezonde voeding en stressreductie is meer nodig dan alleen informatie. Bewustwording, kennis en begeleiding zijn cruciaal. Coaching, persoonlijke ondersteuning en een goed netwerk zorgen ervoor dat patiënten deze adviezen kunnen toepassen en volhouden in het dagelijks leven."
Het onderzoek is gepubliceerd in het vooraanstaande wetenschappelijke magazine The Lancet Neurology.
