Hiske van Duinen: 'Hoe hoger de buitentemperatuur, des te moeilijker het is om warmte kwijt te raken. Warmteafgifte gebeurt niet alleen door te zweten, maar ook door straling, geleiding of doordat iets tegen je lichaam aan beweegt. Als het buiten écht warm wordt, dan kun je alleen nog maar door te zweten je warmte kwijt raken. De andere manieren doen het dan niet meer. Hoe makkelijk je zweet verdampt is afhankelijk van de luchtvochtigheidsgraad.'
'Als je lichaam de warmte niet meer goed kwijt kan, dan loopt je kerntemperatuur op. Wanneer deze boven de 41 graden komt, dan kunnen eiwitten in het lichaam hun functie verliezen. Eiwitten zijn belangrijk om stoffen de cel in en uit te vervoeren, überhaupt voor transport van allerlei stoffen door het bloed. Als er iets mis gaat met je eiwitten, kan dat blijvende schade geven. Hierdoor kun je zelfs overlijden.'
'Als het erg warm is, verlies je meer vocht. Het verliezen van vocht kan leiden tot het krimpen van cellen in je lichaam. Doordat ook in een bepaald gebied in de hersenen cellen krimpen, ontstaat een dorstprikkel en ga je drinken. Ouderen hebben vaak minder vocht in het lichaam en raken relatief meer vocht kwijt. Hun dorstprikkel is minder en ze merken ze pas later op. Daardoor hebben ze een grotere kans op uitdroging en kunnen dan flauwvallen of in shock raken. Verder kan medicatie allerlei lichaamsprocessen beïnvloeden. Aangezien oudere mensen vaak meerdere medicijnen gebruiken, lopen zij dubbel risico.'
'Zij gebruiken vaak ook medicijnen die de temperatuurregulatie of de vochtbalans kunnen beïnvloeden. Ook zij lopen dus meer risico.'
'Ja, maar dat vereist wel enige weken acclimatisatie. Je zal dan eerder zweten, waardoor je temperatuur al daalt voordat die te hoog wordt. En je zal ook méér zweten, zodat je meer kunt afkoelen. En dat zonder dat je meer zout verliest. Die zouten zijn juist belangrijk om de totale hoeveelheid water in je lichaam op peil te houden.'
'In principe wel. Door verkoeling of een koele luchtstroom op te zoeken, koel water drinken of in koel water zwemmen, of een natte handdoek gebruiken om je hoofd af te koelen of in je nek te leggen. Als iemand flauwvalt door de hitte, dan kun je iemand snel helpen afkoelen door een natte koele handdoek of ijsklontjes in een zakje rond de hals te houden of op een andere plek waar grote bloedvaten aan de oppervlakte zijn. Ook is het belangrijk om iemand dan te laten liggen en als het kan de benen omhoog te houden, zodat er weer meer bloed naar het hart en vervolgens naar de hersenen kan stromen.'
Als iemand flauwvalt, leg dan meteen een koele, natte doek om zijn of haar nek
'Zeker meer dan normaal, maar het is afhankelijk van hoeveel vocht je verliest. Bijkomend voordeel van koele dranken is dat deze je ook van binnenuit iets kunnen afkoelen, dus dan werken die dubbelop.'
'Lever niet teveel inspanningen! Zodra je je inspant, produceert je lichaam veel meer warmte. Die moet je dan dus allemaal kwijt zien te raken terwijl dat zo lastig is. Een beetje fietsen kan nog prettig zijn. Dit omdat je steeds in aanraking komt met nieuwe lucht die nog niet volledig door jou is opgewarmd. Zwemmen in koel water is ook prima. Of zoek de schaduw van bomen bij een wandeling door een bos. Voor alle activiteiten is mijn advies: doe het met mate, drink voldoende water en vermijd alcohol. Maar een handje chips of iets anders met zout kan goed zijn, in verband met het verlies van zouten via zweet.'
'Dat is zeker zinvol. Het hitteplan bevat tal van nuttige adviezen over water drinken, verkoeling zoeken en alert zijn op signalen van oververhitting. En alleen al doordat het Nationaal Hitteplan is afgekondigd, is iedereen zich veel bewuster van de risico’s van hitte.'
