In Nederland hebben meer dan 500.000 mensen last van essentiële tremor; zij hebben daardoor veel last van trillende handen en onderarmen. Vaak wordt gedacht dat deze patiënten veel drinken of de ziekte van Parkinson hebben, wat niet zo is. De ziekte is bij iets minder dan de helft van de patiënten erfelijk en het trillen begint meestal op volwassen leeftijd. Het trillen heeft grote impact op hun dagelijks leven en kan leiden tot sociaal isolement.
De exacte oorzaak van essentiële tremor staat niet vast. Wel is duidelijk dat het in de hersenen ontstaat en dat de kleine hersenen (het cerebellum) er een rol in spelen. ‘Bij deze patiënten zijn de kleine hersenen overactief, wat leidt tot het trillen’, geeft promovenda Sarah Jonker aan. ‘Alcohol zorgt ervoor dat de kleine hersenen minder actief worden, waardoor ook het trillen tijdelijk vermindert.’ Bij ongeveer de helft van de patiënten vermindert alcohol het trillen. Bij de andere helft is er geen effect. In hun onderzoek willen Sarah Jonker en Patrick Barkhuis nagaan waar dit verschil door ontstaat.
‘Deelnemers aan het onderzoek moeten eerst een vragenlijst invullen, een spiraal tekenen die laat zien hoe erg ze trillen en dan de alcohol drinken’, geeft Jonker aan. ‘Ze tekenen daarna nog een keer de spiraal en vaak zie je dan dat ze dat veel beter doen als ze alcohol hebben gedronken. Vervolgens doen ze nog een paar testjes en dan gaan ze de MRI-scanner in om hun hersenactiviteit te meten.’ Deelnemers moeten twee keer langskomen voor het onderzoek. ‘De tweede keer krijgen ze een alcoholvrij drankje als ze de eerste keer alcohol hebben gehad, of precies omgekeerd.‘ De deelnemers weten niet wanneer alcohol hebben gehad en wanneer niet. ‘Daarom gebruiken we gin, want daarbij is het verschil met de alcoholvrije variant nauwelijks te proeven.’
Het doel van het onderzoek is om vast te stellen waar precies in de hersenen er bij deze patiënten iets mis gaat. Jonker: ‘In ons onderzoek maken we gebruik van een nieuw analyse-systeem. Daardoor kunnen we nu zien op de MRI-beelden hoe verschillende hersengebieden met elkaar communiceren. We hopen daardoor te ontdekken wat er precies misgaat in de hersenen en wat de verschillen zijn tussen mensen die wel of geen effect van de alcohol hebben.‘
De deelnemers moeten zoveel alcohol drinken dat ze daarna niet auto mogen rijden. Is dat wel verantwoord? Jonker: ‘‘Wij zorgen ervoor dat de veiligheidsinstructies bekend zijn bij de deelnemers. Zo zorgen wij voor een veilige tocht terug naar huis. Onze deelnemers helpen ons nu, zodat wij hen kunnen helpen in de toekomst.’
Het onderzoek werd mogelijk door een ZonMW Off Road-subsidie voor neuroloog Madelein van der Stouwe.
Voor het onderzoek hebben Jonker en Barkhuis in totaal 60 deelnemers nodig. Twintig mensen met essentiële tremor die minder gaan trillen na het drinken van alcohol, twintig bij wie de alcohol geen effect heeft en twintig personen die geen last hebben van essentiële tremor. Die laatste groep is nodig als controlegroep voor het onderzoek. Belangstellenden kunnen zich aanmelden via [email protected]
