In gedachten draagt Van der Wal die ochtend een aantal mensen met zich mee. Patiënten die zijn overleden, mensen die nog elke dag vechten, naasten die achterblijven. ‘Die wandeling bracht alles samen: de zwaarte, maar ook de verbondenheid. Het gaat uiteindelijk om nabijheid en steun.’
Het moment dat haar loopbaan richting gaf, ligt veel eerder dan deze wandeling. Van der Wal was begin twintig en studeerde psychologie toen een kennis een einde aan zijn leven maakte. Vrij snel daarna kreeg een vriend bij een verkeersongeval een dwarslaesie. ‘Die twee gebeurtenissen zorgden ervoor dat ik besefte hoe kwetsbaar het leven is. Alles kan ineens anders zijn, het kan iedereen overkomen. Sindsdien ervaar ik de dingen minder als vanzelfsprekend. Ik ben veel bewuster gaan kijken naar de kleine, mooie dingen in mensen en in de wereld.’
‘Het gaat om nabijheid en steun’
Lia begon haar loopbaan niet direct in de psychiatrie. Ze werkte eerst in een verpleeghuis, daarna op de afdelingen revalidatie, gynaecologie en psychiatrie van een streekziekenhuis. ‘Op al die plekken had ik na een tijdje het gevoel: ik heb het wel gezien, heb alles meegemaakt. Totdat ik een vacature bij het UCP zag. Ik liep een dag mee en wist meteen: hier wil ik blijven. En dat is nog steeds zo, na negentien jaar. Ik heb nog geen moment het idee gehad dat ik uitgeleerd ben.’
Inmiddels is Lia behandelcoördinator op de acute deeltijdbehandeling (ADB) en opgeleid tot klinisch psycholoog. Ook werd ze docent suïcidepreventie. Tijdens die opleiding sprak ze voor het eerst openlijk over haar eigen ervaringen met zelfdoding. ‘Door mijn verhaal te delen, kwetsbaar te zijn, realiseerde ik me: dit is het moment dat mijn interesse voor het thema is ontstaan. Vanaf toen heeft suïcidepreventie zich als een rode draad door mijn werk geweven.’
Op de acute deeltijdbehandeling werkt Lia samen met een team van verpleegkundigen, psychomotorisch therapeuten, arbeidstherapeuten en psychiaters. Samen begeleiden zij mensen die linksom of rechtsom vastgelopen zijn. Patiënten komen vijf ochtenden per week, gedurende twaalf weken naar het UCP. In de weken die volgen bouwen ze structuur op en leren ze stap voor stap hoe ze zelf weer verder kunnen.
‘Antwoorden komen eigenlijk altijd vanuit de groep, vanuit mensen zelf’
‘Het mooie is dat mensen vaak meer kunnen dan ze denken. Alleen al merken dat je niet de enige bent in de donkerte, in de angst en eenzaamheid, helpt enorm. In de groep vinden ze herkenning en steun. We zien veel mensen groeien, dat blijft iedere keer bijzonder om mee te maken.’
Maar er zijn ook verliezen. ‘Als iemand overlijdt, vragen we ons altijd af: wat hadden we anders kunnen doen? Dat is zwaar. Tegelijkertijd helpt ons sterke team van collega's. We delen veel, ook de moeilijke dingen. Dat samen optrekken maakt dat je dit werk vol kunt houden.’
Door de jaren heen veranderde ook Lia haar manier van werken. ‘Tijdens mijn opleiding leerde ik om afstand te bewaren. Maar gaandeweg ontdekte ik dat ik juist óók open en kwetsbaar mag zijn. Dat maakt het contact met mensen echter. Het heeft me zachter, maar ook directer gemaakt. Zowel als professional als mens. Ik ben ontzettend dankbaar dat ik dit werk mag doen.’
Lia benadrukt dat de behandeling gericht is op gelijkwaardigheid en samen optrekken. ‘Oplossingen ontstaan bijna altijd in de groep, vanuit de mensen zelf. Wij begeleiden en ondersteunen hen. Het gaat niet om grote gebaren, maar om nabijheid, om er zijn.’
Die nabijheid ervaart ze ook tijdens Walk into the Light. ‘Ik dacht aan de mensen die we zijn verloren en aan degenen die nog steeds vechten. Het is een moment van herdenken, maar ook van verbondenheid en hoop. En juist dat gevoel neem ik mee terug naar mijn werk, elke dag opnieuw.’
Heb je gedachten aan zelfdoding? Praat erover. Bel 113 of 0800-0113, of ga naar 113.nl.
Soms is er een cruciaal moment in het leven waarop je weet: dit maakt alles anders. In de rubriek Dat Ene Moment vertellen professionals over zo’n moment. Over hoe bepalend dat bleek te zijn. Voor henzelf. Voor die ander. Of voor hun vak. We ontleden elke acht weken een nieuw moment.