Het vrouwenbrein: het effect van geslacht in de psychiatrie

Als tiener las ik De tweede sekse van Simone de Beauvoir. “Wij worden niet als vrouw geboren, maar door de maatschappij tot vrouw gemaakt”. Als provinciaal jaren zeventig kind, herkende ik die ongelijkwaardige behandeling van de twee seksen maar al te goed en lange tijd heb ik haar standpunt als maatgevend gehouden. Ook tijdens mijn studie geneeskunde, begin jaren negentig, bleef het beeld dat sekseverschillen door de omgeving komen behouden. Pas toen ik zelf hersenonderzoek ging doen, begon dit beeld te wankelen. Ik deed onderzoek naar het effect van psychiatrische aandoeningen op de hersenen. Die effecten waren subtiel, maar hadden toch grote gevolgen.

Als bijvangst mat ik ook steeds sekseverschillen, maar die waren juist groot. Zo is het vrouwenbrein 11% kleiner, heeft het hersenschors 17% minder cellen en is de verbranding 10% hoger. Dat wordt niet door de omgeving veroorzaakt, want bij de geboorte zijn de verschillen al meetbaar. 
Ook interesse, persoonlijkheid en motivatie zijn niet hetzelfde bij vrouwen en mannen.
Al deze verschillen hebben gevolgen voor diagnostiek en behandeling in de psychiatrie. 

Vrouwen zijn kwetsbaarder voor depressie en angststoornissen, maar juist beter beschermd tegen verslaving en psychose. Ook zien de psychiatrische aandoeningen er net wat anders uit bij vrouwen. Het is belangrijk dat we ook de vrouwelijke vorm leren herkennen zodat de juiste diagnose niet onnodig lang op zich laat wachten. Nu is de diagnostiek van psychose bij vrouwen bijvoorbeeld gemiddeld pas 6 jaar later rond dan bij mannen.
Ook de psychiatrische behandeling is niet hetzelfde. Van veel psychofarmaca hebben vrouwen een lagere dosis nodig dan mannen. Ook is het belangrijk dat het vrouwelijk hormoon oestrogeen voldoende hoog blijft om vrouwen met een psychotische stoornis niet achteruit te laten gaan. In deze lezing gaan we vooral in op de behandeling van vrouwen met een psychose. Die wijkt op enkele punten significant af van die van mannen.

Sprekers:

  • Prof. dr. Iris Sommer
  • Dr. Anouk de Wit

Meer lezingen

Op de pagina over de Medische Publieksacademie vindt u het hele programma voor het voorjaar 2022.